„PRZECHODNIU POCHYL CZOŁO WSTRZYMAJ KROK NA CHWILĘ. TU KAŻDA GRUDKA ZIEMI KRWIĄ MĘCZEŃSKĄ BROCZY. (…) TO NASZE TERMOPILE. TU LEŻĄ CI CO CHCIELI BÓJ DO KOŃCA TOCZYĆ. (…)”

Ten wzruszający fragment wiersza, którego autorem jest Tadeusz Porayski, więzień komunistycznej katowni w latach 40. i 50.-tych ub. wieku przy ul. Rakowieckiej w Warszawie, zabrzmiał ze szczególną wymową 17 sierpnia 2013 r. w Kazimierzu Dolnym. Tego dnia, na zaproszenie dyrektora Domu Dziennikarza Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich w Kazimierzu Dolnym, Andrzeja Kociuby, Paweł Kołkiewicz z Powiatowego Klubu Historyczno-Dziennikarskiego w Grodzisku Mazowieckim wygłosił prelekcję nawiązującą do przypadającej właśnie 93. rocznicy zwycięskiej Bitwy Warszawskiej w sierpniu 1920 r. dla ok. 100 osobowej grupy młodzieży przebywającej na koloniach w Kazimierzu Dolnym. Po jej zakończeniu nastąpił pokaz doskonałego warsztatowo i merytorycznie filmu Aliny Czerniakowskiej pt. „Musieli zwyciężyć”, opowiadającego o wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1921 i jej kulminacyjnym momencie, Bitwie Warszawskiej.

Przed projekcją filmu, Paweł Kołkiewicz, pragnąc wprowadzić młodzież w tematykę filmu, naświetlił tło historyczne ówczesnych wydarzeń z uwzględnieniem sytuacji Polski po dopiero co odzyskanej niepodległości w 1918 r. Na prezentowanych slajdach przedstawił mapę Polski z końca XVIII w., ukazując rozdartą pomiędzy zaborców Rzeczypospolitą, trwające przez cały XIX wiek dążenia naszego narodu do wywalczenia wolności - legiony Henryka Dąbrowskiego i wojny napoleońskie, Powstanie Listopadowe 1830-1831, Wiosnę Ludów 1848-1849 , Powstanie Styczniowe 1863-1865 aż do wybuchu I. wojny światowej w 1914 r. zakończone odzyskaniem przez Polskę niepodległości po 123 latach zaborów w listopadzie 1918 r. Duże ożywienie wśród młodzieży wywołał slajd prezentacji przedstawiającej ostatniego, żyjącego weterana bitwy z bolszewikami, 113.-letniego kpt. Józefa Kowalczyka.

Bitwa Warszawska z sierpnia 1920 roku była – jak mówił młodzieży – konsekwencją wojny z komunistyczną Rosją w obronie tej dopiero co odzyskanej niepodległości. Przywódca bolszewickiej Rosji Włodzimierz Lenin już 18 XI 1918 r. wydał rozkaz Armii Czerwonej do rozpoczęcia ofensywy na zachód Europy, zniszczenia Polski i rozpalenia komunistycznej rewolucji w krajach zachodniej Europy. Na przedpolach Warszawy, w sierpniu 1920 r. doszło do decydującego starcia pomiędzy Wojskiem Polskim a Armią Czerwoną. Olbrzymim wysiłkiem całego narodu, bitnością polskiego żołnierza, umiejętnościami strategicznymi Józefa Piłsudskiego i jego dowódców odniesiony został – jak mówił –wielki triumf w historii naszego oręża, zaś bitwa ta uznana została za jedną z 18. decydujących bitew dla losów świata. Było to bowiem – jak tłumaczył młodzieży - starcie „dwóch światów”, dwóch cywilizacji i systemów wartości: humanistycznego i komunistycznego - niewolniczego i antyludzkiego, którego istotą jest moralne upodlenie i zniewolenie człowieka jako jednostki. Zwycięstwo to zahamowało marsz bolszewików na zachód Europy, niwecząc ich plany zniszczenia Polski i zachodnich państw. I dlatego winniśmy pamięć i hołd naszym pradziadom, dzięki którym możemy być dumni z tego, że jesteśmy Polakami.

Cytowanym wcześniej fragmentem wiersza Tadeusza Porayskiego, Paweł Kołkiewicz nawiązał do jeszcze jednej, wyjątkowej rocznicy pragnąc ukazać młodzieży wzorce postaw patriotycznych. Przypomniał znane w historii świata i będące symbolem umiłowania ojczyzny i poświęcenia dla niej pojęcie „Termopile” przedstawiając historię 300 Spartan sprzed ponad 2500 lat. Miało to odniesienie do tego właśnie dnia, w którym miała miejsce prezentacja i pokaz filmu, czyli 17 sierpnia. Albowiem 93 lata temu – 17 sierpnia 1920 r. - polska młodzież miała swoje Termopile. Podczas toczonych nie tylko na przedpolach Warszawy, lecz na całym froncie walk, niedaleko Lwowa, pod Zadwórzem, batalion młodych lwowskich ochotników pod dowództwem kpt. Bolesława Zajączkowskiego stoczył bitwę z przeważającymi siłami sowieckimi 6. dywizji kawalerii z 1. Armii Konnej Siemiona Budionnego. Polscy żołnierze to była głównie młodzież szkolna, harcerze, obrońcy Lwowa z 1918 – Orlęta Lwowskie. Po całodniowej walce, gdy zabrakło już amunicji, walczyli wręcz bagnetami i kolbami karabinów. Z 330 młodych żołnierzy na polu walki padło 318. Nieliczni, ranni dostali się do niewoli. Kapitan Zajączkowski i kilku jego podwładnych popełniło samobójstwo, aby nie wpaść żywym w ręce wroga. Zadwórze stało się symbolem bohaterskiej walki młodzieży lwowskiej. Bitwę pod Zadwórzem nazwano „Polskimi Termopilami”. Wielka ofiara krwi złożonej przez batalion kpt. Zajączkowskiego nie była daremna. Swą walką umożliwili innym oddziałom polskim bezpieczne wycofanie się i zajęcie pozycji obronnych pod Lwowem. Wiążąc walkami kawalerię Budionnego powstrzymali atak na Lwow i tym samym uniemożliwili wcześniejszy przerzut wojsk bolszewickich na przedpola Warszawy w fazie decydujących bitew w połowie sierpnia 1920 r.

Pokaz filmu dokumentalnego Aliny Czerniakowskiej „Musieli zwyciężyć” o walce naszych przodków o utrzymanie i utrwalenie niepodległości Polski po listopadzie 1918 r., w decydującym momencie naszych dziejów w sierpniu 1920 r. , zakończył to szczególne spotkanie. Już podczas prezentacji jak i po projekcji filmu przeprowadzony został mini quiz historyczny dla młodzieży nawiązujący pytaniami do przedstawianych postaci i wydarzeń prezentowanych podczas spotkania. Zwycięzcy otrzymali płyty „Niewygodna prawda” Tadka Firmy.

Na zakończenie wszyscy uczestnicy spotkania otrzymali bezpłatnie materiały o Żołnierzach Wyklętych, tych, którzy dzięki zwycięstwu ich ojców i dziadów nad Wisłą w sierpniu 1920 r. mogli żyć i uczyć się w wolnej i niepodległej Polsce. Wychowani w duchu patriotyzmu i szacunku dla historii narodu i swoich przodków już 20 lat później oni sami dali świadectwo umiłowania ojczyzny.

Była to niezwykła lekcja historii, którą, pomimo wakacyjnego okresu, młodzież na pewno zapamięta.

Edyta Żyła


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 

Udostępnij
Komentarze
Disqus

Poprzednia wersja portalu SDP.pl, dostępna pod adresem: http://old.sdp.pl